Francisco Javier de la Cruz: "Gaztela-Mantxak Mutualitateekin kontatuko du bere etorkizuneko Prebentzio Hitzarmenerako"
Francisco Javier de la Cruz Gaztela-Mantxako Laneko Segurtasun eta Osasunerako Eskualdeko Institutuko lehen zuzendaria da, oso erakunde gaztea, urtebete besterik ez duena, baina prebentzio-politika integratuak sustatzeko beharrezko tresnaz hornitua, lurraldetik hurbil eta erronka berriekin bat datorrena.
Industriako ingeniari tekniko eta laneko arriskuen prebentzioko goi-mailako teknikari honek bi hamarkadako esperientzia tekniko eta kudeaketako esperientzia uztartzen du, bai esparru publikoan bai pribatuan. Elkarren esparruan jakitun dena, Kontseiluko funtzionario gisa, prebentzio arloko hainbat ardura-kargu bete ditu, besteak beste, Laneko Segurtasun eta Osasuneko Ataleko Burua eta Eskualdeko Koordinatzailea.
Bere ikuspegiak eta esperientziak Gaztela-Mantxan etapa berri hau nola eraikitzen den eta prebentzioan sinestea, posible egin nahi izatea hain beharrezkoa den ulertzeko aukera ematen digu.
Kanpainako elkarrizketen bosgarren zatiaren barruan egiten du #Sines dezagun, zeinekin Fraternidad‑Muprespak prebentzio-kulturaren eta Laneko Segurtasun eta Osasunaren 2026 Urtearen aldeko apustua indartzen du.
2026 Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Urtea izendatu dute. Zein zentzu du deklarazio honek zure autonomia erkidegoarentzat eta zer aukera zabaltzen ditu zure lurraldean prebentzio-kultura indartzeko?
Adierazpen honek pizgarri gehigarri bat suposatzen du Foru Aldundiak esleitzen dizkion eta egiten dituen laneko arriskuen prebentzioari dagokionez, neurri handiagoan Laneko Segurtasun eta Osasunerako Foru Institutuaren bitartez, baina baita Foru Administrazioko beste organo batzuen jardunaren bidez ere, laneko arriskuen prebentzioari dagokionez.
Gai konplexu honetan politika publiko eraginkorrak garatzeko, enpresen zein langileen inplikazioa, lankidetza eta parte-hartzea behar da, bai eta prebentzio-komunitatea osatzen duten entitate eta erakundeena ere, mutualitateen multzoa baita.
Prebentzioari buruzko politika publiko eraginkorrak garatzeko, prebentzio-komunitatea osatzen duten enpresen eta langileen, entitateen eta erakundeen inplikazioa, lankidetza eta partaidetza behar da, besteak beste, mutualitateen kolektiboa, esaterako.
Banakako ahaleginak eta ekimenak, dagoeneko garrantzitsuak eta oso baliotsuak, adierazpen komun baten inguruan batzeak ekimen hauek indartzen ditu, efektu biderkatzailea eragiten du eta aipatutako prebentzio-kulturaren indartzea eragiten duten lankidetza eta sinergiak ezartzea posible egiten du. Beste termino batzuetan adierazita, adierazpen honek pertsonen bizitza hobetzeko helburu partekatuaren alde egiten ari den lana bultzatzen du.
Zure ustez, nola sartzen da mutualitateen lana zure komunitateko prebentzio-sisteman eta zer hobekuntza edo lan-ildo sar litezkeela uste duzu gure mutualitateen prebentzio-kultura hobetzeko?
Denboran gehiegi atzera egin beharrik gabe, gaurkotasuna hobeto islatzeko, esan beharra dago mutualitateek, AMATen bitartez, Gaztela-Mantxako Lan Arriskuen Prebentziorako Akordio Estrategikoaren diseinuan, 2022-2026, erkidegoaren prebentzio-sistemaren erreferentzia-esparrua. Hitzarmen honek mutualitateek parte hartzen duten hedapen- eta hedapen-neurri batzuk ezartzea aurreikusten du, banaka edo lankidetzan.
Adibide gisa, 2024an, eta egungo 2026rako aurreikusita dago, Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Europako Astearen harira, entitate horietako langile adituek parte hartzen duten jardunaldiak antolatzen dira. Jarduera zehatz hauek, ordea, mutualitateek beren Prebentzio Jardueren Plan Orokorraren esparruan egiten duten ekintza globalaren zati minimo bat baino ez dira.
Laneko arriskuen prebentziorako etorkizuneko Akordio Estrategiko baten konfigurazioan ari gara lanean, eta horretarako, beste behin, mutualitateen parte-hartzea izan nahi dugu.
Gaur egun, etorkizuneko Akordio Estrategiko baten konfigurazioan ari gara lanean, eta horretarako, berriro ere, kolektiboaren parte-hartzearekin kontatu nahi dugu, izan ere, enpresekin eta langileekin duten lotura dela eta, informazio arloan eta prebentzio ekintzak lan-baldintzetan eragina duten faktore berrietara, hala nola trantsizio demografikoa, trantsizio ekologikoa eta digitalizazioa, ikerketan eta egokitzapenean garrantzi handia dute.
Institutua duela gutxi sortu den entitate bat da. Nola doa ezarpen prozesua eta zer itxaropen dituzu istripuak murrizteko duen eraginari dagokionez?
Institutua 2025eko irailean sortu zen autonomia-erkidegoko erakunde espezializatu gisa, politika publiko eraginkorrak garatzeko, lan-merkatuaren egungo erronkei egokitutako ikuspegi integral eta transbertsala duena, eta Foru Aldundiak beste administrazio-organo batzuen bitartez bere eskumenak betez egiten ari zen lanari bultzada berria emanez.
Espero dugu Institutuaren lan-ildo ezberdinen aurrerapenak Gaztela-Mantxan azken urteotan gertatzen ari den istripu-tasaren beherakada azkartuko duela.
Sortu zenetik, paraleloki aurrera egiten duten hainbat lan ildo zabaldu ditugu. Batetik, baliabideak zabaltzea eta lan-eredu berri bat ezartzea, jarduketa-eremua, gaika espezializatzea eta Laneko Segurtasun eta Osasunean eragina duten faktore berrietara egokitzea ahalbidetzen duena. Bestetik, prebentzio-komunitatea osatzen duten eragile ezberdinekin, mutualitateekin barne, loturak sendotzea, jarduera eta lankidetza sustatzeko eta Institutua aipatu komunitatearen erreferentzia eta prebentzio euskarri nagusi bihurtzeko.
Gainera, aurrekontuen indartze esanguratsu baten bidez, prebentzio-jarduera sustatzen da, besteak beste, Safer Castilla-La Mancha laguntza programaren bidez eta hedabideetan eta sare sozialetan informazio eta komunikazio kanpainak abian jarriz. Lan ildo ezberdinen aurrerapenak, prebentzio komunitateko eragile ezberdinek egindako lan garrantzitsuarekin batera, Gaztela-Mantxan, oro har, azken urteotan gertatzen ari den istripu-tasaren beherakada azkartuko duelakoan gaude.
Elirerto Galván ICASELeko zuzendariari elkarrizketa
Pilar Simón zuzendariari elkarrizketa Errioxako Lan eta Lan Osasuneko Orokorra
