Medidas contidas no RD-lei 6/2024, para a resposta aos danos causados ​​por DANA

El Real decreto lei 6/2024, do 5 de novembro, adopta unha serie de medidas urxentes para afrontar o Danos causados ​​pola depresión illada de alto nivel (DANA), que afectou a varios concellos de España entre 28 de outubro e 4 de novembro de 2024.

O Real decreto-lei establece medidas específicas tras a declaración de "zona gravemente afectada por unha emerxencia de protección civil", estrutúrase en seis capítulos, corenta e oito artigos, doce disposicións adicionais, unha disposición transitoria, unha disposición derrogatoria e cinco disposicións derradeiras, así como un anexo coa relación de concellos afectados pola DANA (e que tamén se modifican as medidas da Xunta de Goberno nin os destinatarios). anexo).

As medidas adoptadas inclúen:

1. Axudas extraordinarias.

Destinado a paliar danos persoais, danos materiais a vivendas e pertenzas e a establecementos industriais, comerciais e de servizos; axudas ás persoas físicas ou xurídicas que prestasen prestacións persoais e patrimoniais, así como as axudas ás corporacións locais para gastos de emerxencia.

Por outra banda, tamén se inclúen as axudas ás entidades locais para a reparación, restitución ou reconstrución de infraestruturas, equipamentos ou instalacións e servizos de titularidade municipal ou provincial.

Paralelamente, en relación coa cobertura do seguro de risco extraordinario xestionado polo Consorcio de Compensación de Seguros, queda eliminada a franquicia dos danos materiais producidos en establecementos industriais, comerciais e de servizos directamente causados ​​polos feitos mencionados no artigo 1 do Real decreto lei cando os asegurados sexan pequenas e medianas empresas. Para estes efectos e co fin de facilitar a tramitación das indemnizacións, considéranse pequenas e medianas empresas aquelas que teñan un volume de negocio neto anual que non supere os 6.000.000 de euros, en consonancia coas cantidades de referencia previstas na normativa mercantil.

No que se refire aos danos a persoas, concretamente no caso de indemnización por falecemento, e co fin de facilitar a maior celeridade na tramitación da indemnización, o Consorcio de Compensación de Seguros queda expresamente habilitado para solicitar directamente certificados de defunción e o Rexistro de Contratos de Seguros para a cobertura de falecemento referido ás persoas falecidas como consecuencia directa dos feitos sinalados no Real Decreto.

2. Medidas fiscais.

Flexifícanse os prazos de pagamento, tanto en período voluntario como en período executivo, así como o pagamento derivado de acordos de aprazamento e fraccionamento.

Así mesmo, desenvólvense diferentes medidas fiscais: a concesión de exencións e reducións dos tipos do Imposto sobre Bens Inmobles (IBI) e do Imposto de Actividades Económicas (IAE) correspondentes ao ano 2024 que afecten a inmobles danados como consecuencia directa do DANA; Tamén se prevé a posibilidade de que os contribuíntes que teñan aboados os recibos correspondentes ao devandito exercicio soliciten a devolución das cantidades aboadas; Concédese exención do DNI e das taxas de expedición de tráfico para a tramitación da baixa de vehículos avariados na expedición de duplicados de circulación ou permisos de conducir destruídos ou extraviados por tales causas.

Tamén se contempla, para as actividades agrarias, a redución dos índices de rendibilidade neta a que se refire a Orde HFP/1359/2023, do 19 de decembro, pola que se desenvolve para o ano 2024 o método de estimación obxectiva do Imposto sobre a Renda das Persoas Físicas e o réxime especial simplificado do Imposto sobre o Valor Engadido, en relación coas explotacións e actividades agrarias que se desenvolvan.

Tamén se inclúen tres preceptos que afectan ao ámbito financeiro das entidades locais. Un deles establece que os beneficios fiscais establecidos nos impostos sobre bens inmobles e actividades económicas serán compensados ​​pola Facenda do Estado co fin de evitar a perda de ingresos das entidades locais afectadas pola catástrofe. Así mesmo, no marco da normativa de estabilidade orzamentaria, posibilítase a utilización do superávit para financiar investimentos financeiramente sustentables, excluída a aplicación de determinados requisitos e condicións de aplicación con carácter xeral. Estes investimentos deberán ter unha relación directa coa reparación dos danos ocasionados polo sinistro. Finalmente, inclúese a posibilidade de que, por acordo da Comisión Delegada do Goberno para Asuntos Económicos, se poidan financiar determinadas necesidades económicas nos anos 2024 e 2025 con cargo aos compartimentos do Fondo de Financiamento das Entidades Locais.

Así mesmo, establécese un sistema de axudas directas para os empresarios ou profesionais afectados. Trátase de axudas directas a autónomos e empresas, e a súa contía dependerá do volume de operacións en 2023. Así, as empresas afectadas poderán beneficiarse de 10.000 euros de axuda, ata 150.000 euros, en función do volume de operacións das empresas afectadas. No caso dos autónomos, a axuda será dun importe único de 5.000 euros.

3. Medidas en materia de Seguridade Social.

Este conxunto de artigos regula diversas medidas extraordinarias de apoio ás empresas e traballadores afectados por catástrofes naturais en determinadas localidades de España, mediante exencións, aprazamentos e moratorias das cotizacións á Seguridade Social.

Exencións nas cotizacións (artigo 18):

As empresas con CCC das localidades incluídas no anexo que estean homologadas para un ERTE poderán beneficiarse dunha exención total da cotización empresarial á Seguridade Social durante os períodos en que se suspendan ou diminuirán as actividades, entre novembro de 2024 e febreiro de 2025. O procedemento e requisitos están regulados no D.A 44 LGSS e entre eles cabe destacar: os seis meses seguintes á finalización do período de vixencia do expediente de regulación temporal de emprego. As empresas que incumpran este compromiso deberán reintegrar o importe das cotas de cuxo pagamento fosen exoneradas en relación co traballador para o que se incumprise este requisito.

Aprazamento e moratoria dos pagamentos (artigo 19):

As empresas con CCC nas localidades incluídas no anexo, así como os traballadores autónomos (en calquera réxime) con domicilio de residencia ou actividade nas localidades incluídas no anexo, poderán solicitar o aprazamento do pagamento das cotas á Seguridade Social entre outubro de 2024 e xaneiro de 2025 (para as empresas) ou entre novembro de 2024 e febreiro de 2025, para os traballadores por conta allea con xuros reducidos (por exemplo, con condicións favorables para os traballadores por conta allea). (0,5%).

Alternativamente, pode solicitar unha moratoria sen xuros de ata un ano, que non son compatibles entre si.

A solicitude terá o efecto de estar ao día no pagamento, ata que se dite a resolución.

Ampliación do prazo de pagamento das cotas á Seguridade Social (artigo 20):

Amplíanse os prazos regulamentarios para o pagamento das cotas á Seguridade Social, entre outubro de 2024 e xaneiro de 2025 para as empresas con CCC nunha localidade incluída no anexo e os traballadores por conta propia no Réxime Especial dos Traballadores do Mar con domicilio ou actividade nunha localidade incluída no anexo, e entre novembro de 2024 e febreiro de 2025, con prórroga dun mes de RETA para os traballadores por conta propia.

*O artigo 20 refírese aos traballadores autónomos adscritos ao RETA e ao Réxime Especial dos Traballadores do Mar, aínda que non inclúe aos traballadores autónomos no Réxime Especial dos traballadores agrarios.

Suspensión dos procedementos de recollida. (Artigo 21):

As actuacións do procedemento de cobro de taxas quedan suspendidas ata o 28 de febreiro de 2025 para as empresas e autónomos (en calquera dos seus réximes) afectados polas incidencias.

Prórroga excepcional dos prazos de pagamento das cotas á Seguridade Social (artigo 22)

As empresas con CCC nalgunha das localidades afectadas poderán presentar e ingresar as liquidacións das taxas devengadas en setembro de 2024 no mes de novembro de 2024. Esta ampliación do prazo só é de aplicación se o ingreso non se fixera antes da entrada en vigor do real decreto lei.

Non se aplicarán taxas por demora nin xuros.

Os autónomos que teñan a súa residencia ou actividade nas localidades afectadas poderán aboar as taxas devengadas en outubro de 2024 tamén en novembro de 2024, sen que se lles aplique recargo nin xuros, sempre que non teñan efectuado o pagamento antes da entrada en vigor do real decreto lei.

Aplicabilidade a liquidacións complementarias:

Esta ampliación do prazo esténdese tamén ás liquidacións complementarias cuxo prazo regulamentario de pagamento estaba previsto para outubro de 2024, permitindo o pagamento sen recargos ata novembro de 2024.

Ampliación dos prazos para baixas e variacións (artigo 23):

As solicitudes de despedimento dos traballadores das empresas con CCC en localidades incluídas no anexo, que se produzan entre o 28 de outubro de 2024 e o 28 de febreiro de 2025, poderán presentarse dentro dos 30 días naturais seguintes ao día do cesamento na empresa.

As solicitudes de baixa dos traballadores autónomos con domicilio ou domicilio de actividade nos locais incluídos no anexo, con efectos entre o 28 de outubro de 2024 e o 28 de febreiro de 2025, poderán presentarse no prazo de 30 días naturais seguintes ao do cesamento na empresa.

A variación de datos no ámbito do ERES regulada no art. 18 poderá realizarse ata o momento en que se presente a última solicitude de cómputo da liquidación de cotas.

Medidas para os traballadores autónomos (artigo 24):

Os traballadores autónomos que cesen na súa actividade por accidente poderán solicitar a prestación por cesamento de actividade prevista no art. 331.1.b) LGSS sen necesidade de acreditar forza maior.

O recoñecemento da prestación será realizado polas Mutuas de Seguros, sen que sexa necesaria a acreditación da imposibilidade de exercer a actividade.

Non se computará para os efectos de consumir os períodos do art. 338 LGSS o tempo que se percibe a prestación por cesamento de actividade por causa directa da catástrofe.

O período mínimo de cotización anterior ao cesamento da actividade establécese en doce meses. O recoñecemento da prestación non extingue as bonificacións ou reducións de cotas que poidan estar percibindo con anterioridade ao cesamento da actividade, que poderán retomar unha vez finalizada a prestación.

Máis información sobre este beneficio (AQUÍ)

Consideración excepcional das situacións de traballo (artigo 25):

Terán a consideración excepcional como accidente de traballo os procesos de incapacidade temporal producidos no ámbito correspondente ás localidades incluídas no Anexo iniciados do 29 de outubro ao 30 de novembro.a efectos de beneficio económico.

As pensións por incapacidade permanente, morte e supervivencia derivadas dos accidentes descritos no artigo 1 da norma terán a consideración de situación asimilada a accidente de traballo, exclusivamente aos efectos do cálculo da súa contía económica.

Non se aplicará a forza maior da arte. 156.4.a) LGSS, pola que se considerarán efectivamente accidente de traballo os procesos de IT, IP, morte e supervivencia derivados dun accidente de traballo.

Medidas de tramitación administrativa (artigo 26):

A tramitación dos trámites relacionados coa Seguridade Social facilitase mediante a aceptación de declaracións responsables cando os interesados ​​non poidan presentar os documentos habituais por accidente.

Incrementos extraordinarios das prestacións (artigos 27 e 28):

Os beneficiarios da Renda Mínima Vida e das pensións non contributivas das zonas afectadas percibirán un incremento do 15% nas mensualidades desde novembro de 2024 ata xaneiro de 2025.

4. Medidas para fogares, empresas e autónomos.

Prevese unha liña de garantías para a cobertura por conta do Estado do financiamento concedido polas entidades financeiras a fogares, empresas e autónomos. Este financiamento poderá utilizarse como apoio a outras axudas e compensacións que se activen ou poidan activarse como consecuencia deste feito causante, en especial as compensacións do Consorcio de Compensación de Seguros para a cobertura de riscos extraordinarios e as axudas concedidas de conformidade co Real decreto 307/2005, do 18 de marzo.

Por outra banda, abórdase a suspensión das obrigas de pagamento de xuros e principal -moratorias- dos préstamos e créditos con e sen garantía hipotecaria, regulando o seu réxime e efectos. Para iso, contémplase unha moratoria legal de amplo alcance en relación ás débedas asociadas a créditos e préstamos dos afectados polo fenómeno meteorolóxico.

Finalmente, establécese un réxime sancionador e de supervisión para as entidades e suxeitos afectados, neste punto, polo real decreto lei, con especial referencia ás entidades tuteladas polo Banco de España, co fin de poder seguir adecuadamente a evolución da situación.

5. Outras medidas complementarias.

A primeira delas inclúe actuacións no ámbito xudicial, notarial e rexistral, co fin de facilitar a actividade nestas materias, garantindo o servizo aos cidadáns e a seguridade xurídica.

O segundo apartado, pola súa banda, contempla medidas de protección do consumidor. Establécese a suspensión dos prazos para o exercicio do dereito de desistimento ou outros dereitos adicionais que se puidesen establecer contractualmente, como un potencial dereito de devolución.

Así mesmo, e co fin de eliminar trámites que poidan impedir o exercicio efectivo destes dereitos, queda exenta da obriga de presentar a documentación necesaria para o seu exercicio cando resulte imposible a súa obtención ou conservación como consecuencia dos impactos ocasionados polas choivas torrenciais.

Así mesmo, esta norma desenvolve o estatuto de responsabilidades e execución dos contratos de prestación de bens ou prestación de servizos que se viron ou poidan verse afectados pola situación meteorolóxica extraordinaria provocada pola DANA. En primeiro lugar, especifícase a institución da forza maior prevista no artigo 1105 do Código Civil. Deste xeito, as partes quedan exoneradas de responsabilidades en canto á execución dos contratos incumpribles, así como da forma de efectuar a restitución das cantidades que puideran aboarse. Para iso prevese expresamente a imposibilidade de realizar posteriores servizos. Nestes casos, permítese o aprazamento da prestación do servizo ata o momento en que se poida prestar efectivamente ou a devolución das cantidades xa aboadas, cando o consumidor ou usuario afectado non queira, ou non poida, gozar do servizo en réxime de aprazamento. Nestes casos tamén se prohíbe o cobramento de novas taxas ata que se poida prestar efectivamente o servizo.

Pola súa banda, este real decreto lei pon de relevo a prevalencia da normativa sectorial naqueles supostos nos que xa se regula a imposibilidade de execución do contrato por parte do empresario, como ocorre, por exemplo, coa normativa que regula a prestación de determinadas subministracións.

Finalmente, e como garantía de seguridade xurídica, prevese un prazo de prescrición de seis meses para o exercicio dos dereitos dos consumidores ou usuarios afectados. Este prazo comezará a contar desde o momento en que xurdiu o dereito ou desde a entrada en vigor da norma, no caso de que o dereito xurdira con anterioridade.

A norma complétase cunha serie de disposicións adicionais, transitorias, derrogatorias e finais.

As disposicións adicionais primeira e segunda establecen que, para permitir o seguimento e control orzamentario das medidas adoptadas para paliar os prexuízos causados ​​pola DANA, calquera expediente de gasto tramitado para tal fin deberá destinarse ao programa orzamentario 929 D «Continxencias asociadas á Depresión Illada en Altos Niveles (DANA) de 2024», que se crea para tal fin en cada apartado orzamentario.

As transferencias de crédito que deban realizarse dentro de cada sección orzamentaria para permitir a correcta dotación orzamentaria ao citado programa serán aprobadas polos titulares dos departamentos ministeriais ou polos directores dos organismos autónomos e doutros entes do sector público administrativo estatal con limitación orzamentaria.

A disposición adicional terceira prevé a posibilidade de que as solicitudes de axuda presentadas con anterioridade á entrada en vigor deste real decreto lei poidan ser presentadas de novo nos prazos previstos nos apartados 4 e 5 do artigo 3, sempre que por ela se modifique algunha das condicións e requisitos para a concesión da dita axuda.

A disposición adicional oitava crea o Mecanismo Nacional de Resposta e Reconstrución contra DANA, que será adscrito ao GRUPO TRAGSA. Este Mecanismo será o encargado da xestión, coordinación e apoio material daquelas medidas que sexan requiridas polos entes autonómicos e locais afectados pola DANA no ámbito territorial da Comunidade Valenciana e, se é o caso, aquelas que poida decidir a Comisión Interministerial a que se refire o Acordo do Consello de Ministros do 5 de novembro de 2024 polo que o territorio afectado como consecuencia de ANA se declare en situación de grave depresión illada (ANA). afectados por unha emerxencia de protección civil". que afectou a amplas zonas da Península e Baleares entre o 28 de outubro e o 4 de novembro de 2024.

A disposición adicional novena exime da obriga de estar ao corrente no cumprimento das obrigas tributarias ou coa Seguridade Social, co fin de facilitar a xestión e obtención das axudas.

A disposición adicional décima refírese á suspensión de prazos procesuais, ata agora acordada polo Consello Xeral do Poder Xudicial, e cuxa execución esixe, como aconteceu en anteriores circunstancias similares, unha norma con rango de lei; e o décimo primeiro establece a dispensa temporal da obriga de solicitar a declaración de concurso para aquelas persoas físicas ou xurídicas que se atopen en situación de insolvencia.

Pola súa banda, a disposición adicional décimo segunda recolle a suspensión dos prazos de prescrición e caducidade.

A disposición transitoria única determina que o disposto nos artigos 8 e 9 será de aplicación aos procedementos cuxa tramitación se iniciase con anterioridade á entrada en vigor deste real decreto lei, así como aos iniciados con posterioridade, ata o 30 de xaneiro de 2025.

A disposición derrogatoria única elimina aquelas disposicións de igual ou inferior rango que se opoñan ao disposto neste real decreto lei.

Pola súa banda, a disposición derradeira primeira modifica a Lei 39/2015, do 1 de outubro, do Procedemento Administrativo Común das Administracións Públicas, coa finalidade de incorporar á citada lei a posibilidade de que, mediante acordos adoptados polo Consello de Ministros, declare zonas gravemente afectadas por unha emerxencia de protección civil, ao abeiro do disposto na Lei 1, do 17/23 de xullo, do artigo 15. Sistema Nacional de Protección Civil, establece a suspensión dos prazos e a interrupción dos prazos para o cumprimento dos trámites dos procedementos administrativos do sector público que correspondan aos interesados residentes nos termos municipais afectados pola emerxencia de protección civil.

A disposición derradeira quinta determina a entrada en vigor da norma o día seguinte ao da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

No anexo figura a relación de concellos afectados pola DANA.