TRADE y SETA

Autonomoen estaldurak

Norberaren konturako langilea edo langile autonomoa esaten zaio irabazteko asmoz jarduera ekonomiko bat normalean, pertsonalki eta zuzenean egiten duenari, lan-kontratu baten mende egon gabe, beste pertsona batzuen zerbitzu ordaindua erabili arren, banakako edo familiako enpresaren titularra izan edo ez. Langilea bere kontura dabilela edo autonomoa dela uste da, aurkako frogarik ezean, jendeari irekita dagoen establezimendu baten titularra bada jabe gisa, errentari gisa, usufruktudun gisa edo antzeko beste kontzepturen batekin.

Langile Autonomoen Araubide Bereziaren (LAAB) barruan jasotzen dira, halaber, kasu berezi hauek:

  • Nekazaritzako Norberaren Konturako Langileen Sistema Berezia, uztailaren 4ko 18/2007 Legearen bidez, 2008ko urtarrilaren 1etik ondorioak dituena.
  • Ekonomikoki mendekoak diren langile autonomoak (TRADE), langile autonomoaren estatutuari buruzko uztailaren 11ko 20/2007 Legearen II. Tituluko III. Kapituluaren arabera.

Langile autonomoaren estatutua indarrean jarrita, beren kontura diharduten milioika langileren jarduera arautu da, eta haien eskubide indibidual zein kolektiboak aintzatetsi zaizkie, baita gizarte babes maila hobetu ere.

LAABen sartutako langileek, Gizarte Segurantzan alta ematean, bere garaian gertakizun arruntengatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa kudeatzeko aukeratutako Gizarte Segurantzarekin lan egiten duen Mutualitate berean estali beharko  dituzte gertakizun profesionalak; 2019/01/01etik aurrera, gainera, nahitaezkoa da gertakizun profesionalak estaltzea  oro har. Jarduera eteteagatiko babesa ere izango da nahitaezkoa (CATA), bai eta prestakuntza-neurri, lanbide-orientazio eta jarduera ekintzailea sustatzeagatik ere.

Nekazaritzako norberaren konturako langileentzako sistema berezia (SETA)

Uztailaren 4ko 18/2007 Legearen bidez, Nekazaritzako Norberaren Konturako Langileentzako Sistema Berezia (SETA) ezarri da Norbere Konturako Langileen edo Autonomoen Araubide Bereziaren barruan, eta 2008ko urtarrilaren 1etik aurrera izango du eragina. Bertan, nekazaritzako norberaren konturako langileak egongo dira sartuta, 18 urtetik gorakoak, honako baldintza hauek betetzen dituztenak:

  1. Nekazaritza-ustiategiaren jabe izatea eta, gutxienez, errenta osoaren %50 nekazaritza-jarduerak edo beste osagarri batzuk egitetik lortzea, baldin eta ustiategian egindako nekazaritza-jardueratik zuzenean datorren errentaren zatia errenta osoaren %25 baino txikiagoa ez bada eta nekazaritza-jarduerei edo haien osagarriei eskainitako denbora lan-denbora osoaren erdia baino handiagoa bada.
    • Jarduera osagarritzat hartzen dira, hautaketa publikoaren ondorioz, erakunde ordezkagarrietan parte hartu eta bertaratzea, baita ordezkaritza-organo sindikal, kooperatibo edo profesionaletan ere, baldin eta nekazaritza-sektoreari lotuta badaude; jarduera osagarritzat joko dira, orobat, ustiapeneko produktuak eraldatu eta zuzenean saltzeko jarduerak eta naturagunea zein ingurumena babesteari loturikoak, baita ustiategian egindako jarduera turistikoak, zinegetikoak eta artisau-jarduerak ere.
  2. Nekazaritza-ustiategiaren titular bakoitzak lortutako urteko etekin garbiek, urtean, Gizarte Segurantzaren Araubide Orokorrean unean-unean ezarritako gehienezko kotizazio-oinarriaren %75 ez gainditzea.
  3. Aipatutako nekazaritza-ustiategietan pertsonalki eta zuzenean nekazaritza-lanak egitea, besteren konturako langileak enplegatu arren, baldin eta bi langile finko baino gehiago ez badira edo, iraupen zehatzeko lan-kontratudun langileak izanez gero, nekazaritzako behin-behineko langileei ordaindutako lansari guztiak 546tik gorakoak ez badira urtean, datatik datara zenbatuta. Besteren konturako langileak kontratatzeko mugak nekazaritza-ustiategi bakoitzeko aplikatuko dira.
  4. Nekazaritza-ustiategian bi titular edo gehiago badaude, denak Norbere Konturako Langileen edo Langile Autonomoen Araubide Berezian (LAAB) harpidetutakoak, beste langile finko bat gehituko da aurreko paragrafoan ezarritako langile edo lansari kopurura, edo 273 lansari urtean, behin-behineko langileen kasuan, nekazaritza-ustiategiko titular bakoitzeko, lehena kanpo utzita.

Ekonomikoki mendekoak diren langile autonomoak (TRADE)

20/2007 Legeak, uztailaren 11koak , 11. artikuluko 1. puntuan lehenbizi definitu zituen ekonomikoki mendekoak diren langile autonomoak (TRADE): “irabazteko asmoz jarduera ekonomiko bat normalean, pertsonalki, zuzenean eta behinik behin egiten dutenak pertsona fisiko edo juridiko batentzat, hots, bezeroarentzat, zeinaren mende baitaude ekonomikoki harengandik lan-etekinengatiko diru-sarreren eta jarduera ekonomiko edo profesionalen %75 jasotzeagatik gutxienez”.

Talde horretan sartzeko, alabaina, bost baldintza bildu beharko dituzte langileek aldi berean:

  1. Beren kargura besteren konturako langilerik ez izatea, ez kontratatzea edota hirugarrenei ez azpikontratatzea.
  2. Bezeroaren kontura edozein kontratazio-modalitatetan zerbitzuak eskaintzen dituzten langileekin beren jarduera axolarik gabe ez gauzatzea.
  3. Ekoizpenerako azpiegitura eta beren materialak izatea jarduera gauzatzeko. Haiek bezeroak dituenarekiko independenteak izango dira.
  4. Jarduera beren antolaketa-irizpideen arabera gauzatzea, bezeroaren aldetik jaso ditzaketen ohar orokorrak gorabehera.
  5. Emaitzaren arabera, ordainsari ekonomikoa jasotzea. Ordainsaria bezeroarekin adostutakoa da.

Berariazko baldintza horiek idatzizko eta erregistratutako kontratuarekin gauzatu beharko dira, edota interes profesionaleko akordioaren baitan:

Borondatezko eta nahitaezko estaldurak. Kotizazio-oinarriak eta -tasak

Gertakizun profesionalak (laneko istripuak eta laneko gaixotasunak) NAHITAEZKO estaldura (2019/1/1etik aurrera)
Gertakizun arruntengatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa (gaixotasun arrunta edota lanekoa ez den istripua) NAHITAEZKO estaldura (2008/1/1etik aurrera)
Gutxieneko oinarria (hilabetean) 944,40 € (*)
Gehienezko oinarria (hilabetean) 4.070,10 € (*)
Gertakizun arruntak %28,30
Gertakizun profesionalak  %0,90 (%0,46  aldi baterako ezintasuna + %0,44  ezintasuna, heriotza eta bizirautea)
Jarduera etetea                   %0,70
Prestakuntza profesionala %0,10

* Bere baldintzen araberako gutxieneko eta gehienezko oinarriaren artean aukeratu ahal izango du autonomoak, indarreko araudiari dagokionez.

 

Ezintasun, heriotza eta bizirautearen estaldura gertakizun profesionaletan IMS NAHITAEZKO estaldura
Gertakizun arruntengatiko estaldura NAHITAEZKO estaldura
Gertakizun arruntengatiko eta gertakizun profesionalengatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa (hobekuntza) BORONDATEZKO aukera
Jarduera etetea BORONDATEZKO aukera
Gutxieneko oinarria (hilabetean) 944,40 €
Gehienezko oinarria (hilabetean) 4.070,10 €
 
Gertakizun arruntak (aldi baterako ezintasunik gabe)

%18,75: Oinarria 944,40  eta 1.133,40 euro bitartekoa bada hilean.

%26,50: Kotizazio-oinarria 1.133,40 eurotik gorakoa bada hilean, gainditzen duen zenbatekoa.

ABE: borondatezko hobekuntza %3,30 edo (%2,80, jarduera eteteko nahiz gertakizun profesionalengatiko estaldura ere badu)

Sistema Berezi honetan sartutako langileek, emandako babesaren baitan laneko istripuen eta laneko gaixotasunen gertakizun guztiak ez estaltzea erabaki badute, %1eko kotizazioa egingo dute ezintasun iraunkor, heriotza eta bizirauteagatik, baita %0,10eko beste kotizazio bat ere haurdunaldiko eta edoskitze naturaleko arriskurako aurreikusitako prestazioak ordaintzeko; kasu biotan, aukeratutako kotizazio-oinarriaren gainean aplikatuko da.

Laneko istripuen eta laneko gaixotasunen ondoriozko gertakizun guztiak estaltzea erabakitzen duten edo erabaki duten Erregimen Berezi honetako langileen kasuan, laneko istripuen eta laneko gaixotasunen kotizaziorako  primen tarifaren arabera aplikatuko da.

Borondatez jarduera eteteko estaldura hartzen duten langileen kasuan, %2,20ko kotizazio-tasa aplikatuko da.

Gertakizun profesionalak (laneko istripuak eta laneko gaixotasunak) NAHITAEZKO aukera (2008/1/1etik aurrera)
Gertakizun arruntengatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa (gaixotasun arrunta edota lanekoa ez den istripua) NAHITAEZKO aukera (2008/1/1etik aurrera)

 

Gertakizun profesionalak (laneko istripuak eta laneko gaixotasunak) NAHITAEZKO aukera (araua garatzeko zain)
Gertakizun arruntengatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa (gaixotasun arrunta edota lanekoa ez den istripua) NAHITAEZKO aukera (2008/1/1etik aurrera)