Prestación por cese de actividad

Prestación por cesamento de actividade

Obxeto da protección

A protección de Cesamento de Actividade dos Traballadores Autónomos (en diante protección CATA) forma parte da acción protectora do sistema da Seguridade Social, é de carácter obrigatoria e ten por obxecto protexer o traballador autónomo que, ante a situación de cesamento total na actividade (de forma temporal ou definitiva) que orixinou a alta no réxime especial, quere exercer unha actividade económica ou profesional a título lucrativo e non pode.


Esta nova protección supón un avance no proxecto de lograr a equidade co nivel de protección dispensado ao traballador por conta allea.

Persoas protexidas

Os traballadores incluídos no Réxime Especial dos Traballadores por Conta Propia ou autónomos, traballadores por conta propia agrarios, os traballadores autónomos economicamente dependentes e os traballadores por conta propia, ou armador asimilado, incluídos no Réxime Especial dos Traballadores do Mar, cuxa cotización pola cobertura de cesamento de actividade dos traballadores autónomos de carácter obrigatorio se iniciou o 1 de xaneiro de 2019.

Acción protectora

O sistema de protección por cesamento de actividade comprende as prestacións seguintes:

  • O importe da prestación calcularase como o 70% da base reguladora media cotizada durante os 12 meses continuados e inmediatamente anteriores ao cesamento de actividade. En función do número de fillos que o autónomo teña o seu cargo, estableceranse contías mínimas (80|107% IPREM) e máximas (175|200|225% IPREM) da prestación CATA.
    No réxime especial dos traballadores do mar, a base reguladora calcularase sobre a totalidade da base de cotización por esta continxencia, sen aplicación dos coeficientes correctores de cotización e, ademais, os períodos de veda obrigatoria aprobados pola autoridade competente non se terán en conta para o computo do período de 12 meses continuados e inmediatamente anteriores á situación legal de cesamento de actividade, sempre e cando neses períodos de veda non se percibise a prestación por cesamento de actividade.
  • O aboamento da cotización de Seguridade Social, por continxencias comúns, ao réxime correspondente.
  • Medidas de formación, orientación profesional e promoción da actividade emprendedora dos autónomos beneficiarios deste.
    As dúas primeiras prestacións serán satisfeitas polos órganos xestores, mentres que a terceira sempre será dispensada polo Servizo Público Estatal de Emprego (SEPE) ou o Instituto Social da Mariña (ISM).
    Duración: a duración da prestación CATA determinarase en función dos períodos de cotización efectuados dentro dos 48 meses anteriores á situación legal de cesamento de actividade (polo menos 12 meses deben ser continuados e inmediatamente anteriores ao cesamento) conforme a seguinte escala:

 

Duración da prestación

 

Período de cotización (meses cotizados a CATA)

 

12-17

18-23

24-29

30-35

36-42

43-47

+ de 48

Duración da prestación

4 meses

6 meses

8 meses

10 meses

12 meses

16 meses

24 meses

 

Aqueles que teñan dereito á prestación por cesamento de actividade, e acreditaran un período de, polo menos, seis meses pendentes de cobramento, poderán percibir dunha soa vez o importe da prestación, cando acrediten que van realizar unha actividade profesional como autónomos ou destinen o 100% do importe para realizar unha achega ao capital social dunha entidade mercantil nova ou constituída no prazo máximo de 12 meses antes da achega, sempre que vaian ter o control efectivo desta, e para exercer nela unha actividade profesional, encadrados como traballadores por conta propia.

O recoñecemento do dereito pola Mutua supoñerá o gozo da correspondente prestación económica a partir do día seguinte en que teña efecto a baixa no réxime especial ao que estivese adscrito.

Requisitos

O acceso á protección CATA recoñecerase aos autónomos que cumpran os seguintes requisitos:

  • Non estar a desenvolver actividade por conta allea ou propia, aínda que a súa realización non implique inclusión obrigatoria no réxime de autónomos.
  • No momento inmediatamente anterior a cesar na actividade:
    • Estar afiliado e en situación de alta.
    • Ter cubertas as continxencias profesionais no réxime especial correspondente.
  • Acharse ao corrente no pagamento das cotas á Seguridade Social na data do feito causante.
  • Ter solicitado a baixa no réxime especial correspondente a causa do cesamento de actividade.
  • Que transcorreran, polo menos, 18 meses dende o último recoñecemento de protección CATA.
  • Ter cotizado, pola cobertura de cesamento de actividade, un período mínimo de 12 meses continuados e inmediatamente anteriores á situación legal de cesamento.
  • Non estar a gozar de ningunha pensión nin prestación da Seguridade Social, agás que estas foran compatibles co traballo que deu lugar á protección CATA.
  • Non ter cumprido a idade ordinaria para causar dereito a pensión contributiva de xubilación, agás que o traballador non tivera acreditado o período de cotización mínimo.
  • En caso de establecemento aberto ao público, esixirase o seu peche durante a percepción do subsidio ou ben a súa transmisión a terceiros. Non obstante, o autónomo titular do inmoble onde se sitúa o establecemento poderá realizar sobre este os actos de disposición ou gozo que correspondan ao seu dereito, sempre que non supoñan a continuidade do autónomo na actividade económica ou profesional finalizada.
  • Se o traballador por conta propia ou autónomo tivese un ou máis traballadores ao seu cargo, será requisito que cumprira as garantías, obrigas e procedementos regulados na lexislación laboral respecto dos seus asalariados.
  • Encontrarse en situación legal de cesamento de actividade e acreditar activa dispoñibilidade para a reincorporación ao mercado de traballo, a través das actividades formativas, de orientación profesional e de promoción da actividade emprendedora a través do Servizo Público de Emprego ou, se é o caso, o Instituto Social da Mariña.

Situacións legais de cesamento de actividade

Encontraranse en situación legal de cesamento de actividade todos aqueles autónomos que, por causas alleas á súa vontade, cesen totalmente no exercicio da súa actividade debido a algún dos seguintes motivos:

Supostos xerais

  • • Motivos económicos, técnicos, produtivos ou organizativos que impiden proseguir coa actividade:
    • Perdas económicas: Perdas derivadas do desenvolvemento da actividade nun ano completo, superiores ao 10 por cento dos ingresos obtidos no mesmo período, excluído o primeiro ano de inicio da actividade. ou Execucións e concursos: Execucións xudiciais ou administrativas tendentes ao cobramento das débedas recoñecidas polos órganos executivos, que comporten polo menos o 30 por cento dos ingresos do exercicio económico inmediatamente anterior.
    • A declaración xudicial de concurso que impida continuar coa actividade, nos termos da Lei 22/2003, do 9 de xullo, concursal.
  •  Perda da licenza administrativa, sempre que esta constitúa un requisito para o exercicio da actividade económica ou profesional e non veña motivada pola comisión de infraccións penais.
  • Forza maior que determine o cesamento, temporal ou definitivo, da actividade.
  • Violencia de xénero determinante do cesamento, temporal ou definitivo, da actividade.
  • Divorcio ou acordo de separación matrimonial nos supostos en que o autónomo divorciado ou separado exercera funcións de axuda familiar no negocio do seu ex-cónxuxe ou da persoa que se separou.
  • Morte, incapacidade ou xubilación do cónxuxe titular do negocio con quen realizaba funcións de axuda familiar.

Supostos especiais

Traballador autónomo economicamente dependente ou traballadores autónomos que carezan do recoñecemento de economicamente dependentes, sempre que a súa actividade cumpra as condicións establecidas no artigo 11 da Lei 20/2007, do 11 de xullo, pola que se aproba o Estatuto do traballo autónomo, e no artigo 2 do Real decreto 197/2009, do 23 de febreiro, polo que se desenvolve o Estatuto do traballo autónomo en materia de contrato do traballador autónomo economicamente dependente.

  • Terminación da duración contractual, obra ou servizo.
  • Incumprimento contractual grave do cliente.
  • Rescisión da relación contractual do cliente por causa xustificada.
  • Rescisión da relación contractual do cliente por causa inxustificada.
  • Morte, incapacidade ou xubilación do cliente.

Non se considerará situación legal de cesamento aos traballadores autónomos economicamente dependentes que, tras cesar na súa relación co cliente e percibir a prestación de cesamento de actividade, volvan contratar co mesmo cliente nun prazo dun ano, a contar dende o momento que se extinguiu a prestación.

Socios traballadores de cooperativas de traballo asociado

  • Cesamento na actividade desenvolvida na cooperativa por expulsión improcedente.
  • Cesamento por motivos económicos, técnicos, produtivos, organizativos ou de forza maior.
  • Cesamento na actividade desenvolvida na cooperativa por finalización do vínculo societario de duración determinada.
  • Por violencia de xénero nas socias traballadoras.
  • Cesamento na prestación de traballo durante o período de proba.
  • Non se considerará situación legal de cesamento aos socios traballadores —ou aspirantes— das cooperativas de traballo asociado que, tras cesar definitivamente na prestación de traballo e, polo tanto, na actividade desenvolvida na cooperativa, e ter percibido a protección CATA, volvan ingresar na mesma sociedade cooperativa nun prazo dun ano, a partir do momento en que se extinguiu a prestación.

Traballadores autónomos pola súa condición de socios de sociedade de capital.

 

  • Aqueles que cesen involuntariamente no cargo de conselleiro ou administrador da sociedade ou na prestación de servizos a esta e a sociedade incorrera en perdas superiores ao 10 por cento dos ingresos, derivadas do desenvolvemento da actividade nun ano completo, excluído o primeiro ano de inicio da actividade, ou ben diminuíran o seu patrimonio neto por debaixo das dúas terceiras partes da cifra do capital social.
  • Traballadores autónomos que exercen actividade profesional conxuntamente.
  • Motivos económicos, técnicos, produtivos ou organizativos.
  • Perda da licenza administrativa, sempre que esta constitúa un requisito para o exercicio da actividade económica ou profesional e non veña motivada pola comisión de infraccións penais.
  • Forza maior que determine o cesamento, temporal ou definitivo, da actividade.
  • Violencia de xénero determinante do cesamento, temporal ou definitivo, da actividade.
  • Divorcio ou acordo de separación matrimonial nos supostos en que o autónomo divorciado ou separado exercera funcións de axuda familiar no negocio do seu ex-cónxuxe ou da persoa que se separou.
  • Non se considerará situación legal de cesamento aos traballadores autónomos que exercían a súa actividade profesional conxuntamente con outros e que, tras cesar na súa actividade e percibir a protección CATA, volvan exercer a actividade profesional na mesma entidade nun prazo dun ano, a partir do momento en que se extinguiu a prestación.

 

Dereito de opción

Cando o dereito á protección CATA se extinga pola realización dun traballo por conta propia ou allea, o traballador autónomo poderá optar, no caso de que se lle recoñeza un novo dereito á protección, entre reabrir o dereito inicial polo período que lle restaba e as bases e tipos que lle correspondían, ou que se lle recoñeza o dereito á protección xerada polas novas cotizacións efectuadas.

No momento da solicitude, o autónomo poderá optar expresamente e por escrito polo dereito que pretende que lle sexa recoñecido. Se o autónomo non optase expresamente na solicitude por algún dos dereitos, a solicitude entenderase referida ao último dereito xerado.

A opción formulada expresamente ou por transcurso do prazo, será irrevogable e as cotizacións da protección CATA pola que non se tivese optado, non poderán computarse posteriormente para o recoñecemento de novo dereito.

Suspensión

O dereito á protección CATA suspenderase nos seguintes supostos:

  • Durante o período que corresponda por imposición de sanción por infracción leve ou grave que así o determine.
  • Durante o cumprimento de condena que implique privación de liberdade.
  • Durante o período de realización dun traballo por conta propia ou allea cuxa duración sexa inferior a 12 meses.
  • Durante os traslados de residencia ao estranxeiro, por períodos inferiores a 12 meses, orientados á busca ou realización de traballos, perfeccionamento profesional ou cooperación internacional. Do mesmo xeito, tamén suspenderá o dereito á protección CATA a saída ocasional ao estranxeiro (máximo unha vez ao ano) por tempo inferior a 30 días naturais e sempre que estea previamente comunicada e autorizada pola Mutua.

O incumprimento dos requisitos indicados supoñerá a extinción do dereito.
A suspensión do dereito comportará a interrupción do aboamento da prestación e da cotización CATA por mensualidades completas, sen afectar o período da súa percepción, agás no suposto de sanción, no que o período de percepción se reducirá o tempo establecido pola sanción.

Extinción

O dereito á prestación e cotización CATA extinguirase:

  • Por esgotamento do prazo de duración da prestación.
  • Por imposición das sancións nos termos establecidos na LISOS.
  • Por realización dun traballo por conta propia ou allea durante un tempo igual ou superior a 12 meses, sempre que este xere un novo dereito á protección CATA como autónomo.
  • Por chegar á idade de xubilación ordinaria, agás cando non se reúnan os requisitos para acceder á pensión de xubilación contributiva.
  • Por recoñecemento de pensión de xubilación ou de incapacidade permanente, sen prexuízo do establecido na alínea dous do artigo 12.
  • Por traslado de residencia ao estranxeiro, agás nos casos en que sexa de aplicación a suspensión ou a exportación de prestacións conforme as normas da Unión Europea.
  • Por renuncia voluntaria ao dereito.
  • Por falecemento do autónomo.

Incompatibilidades

A percepción da prestación CATA é incompatible co traballo por conta allea e co traballo por conta propia, aínda que a súa realización non implique a inclusión obrigatoria nalgún Réxime Especial.

Será así mesmo incompatible coa obtención de pensións ou prestacións de carácter económico do sistema da Seguridade Social, agás que estas tivesen sido compatibles co traballo que deu lugar á protección CATA, así como coas medidas de fomento do cesamento de actividade reguladas por normativa sectorial para diferentes colectivos, ou as que puidesen regularse no futuro con carácter estatal.

Polo que se refire aos autónomos incluídos no Réxime Especial dos Traballadores do Mar, a prestación por cesamento de actividade será incompatible coa percepción das axudas por paralización da frota.

Ademais das incompatibilidades previamente citadas, considérase incompatible a prestación CATA:

  • Coas prestacións por desemprego de nivel contributivo, subsidios, renda agraria e renda activa de inserción.
  • Con actividades de investigación ou cooperación retribuídas.
  • Co exercicio por elección ou designación para cargos públicos ou sindicais ou Altos Cargos da Administración retribuídos.
  • Con calquera outra situación que implique o dereito a percibir percepcións económicas de carácter público, como substitutivas das rendas deixadas de percibir polo cesamento na actividade.

Compatibilidades

A protección por cesamento de actividade será compatible:

  • Coas pensións ou prestacións de carácter económico da Seguridade Social que tivesen sido compatibles co traballo autónomo que orixinou a protección CATA, e coas prestacións de Seguridade Social por fillo a cargo.
  • Con bolsas ou axudas para a realización de cursos de formación profesional.
  • Coa indemnización que perciba o traballador autónomo dependente do seu cliente.
  • Coa realización de traballos agrarios por conta propia sen finalidade comercial levados a cabo en superficies dedicadas a hortos familiares para o autoconsumo, así como os dirixidos ao mantemento en boas condicións agrarias e ambientais previstos na normativa da Unión Europa para as terras agrarias [pendente de desenvolvemento regulamentario].

Xurisdición competente

Os órganos xurisdicionais da orde social serán os competentes para coñecer as decisións do órgano xestor, relativas ao recoñecemento, suspensión ou extinción das prestacións por cesamento de actividade, así como ao pagamento destas.

No suposto de formulación de reclamación previa á resolución da entidade xestora, unha comisión paritaria conformada e representada polas mutuas colaboradoras da Seguridade Social, as asociacións representativas dos traballadores autónomos e a Administración da Seguridade Social, emitirá un informe vinculante á resolución referida (pendente de aplicación).

Será requisito necesario para formular demanda que os interesados interpoñan reclamación previa ante o órgano xestor.

Quen xestiona a prestación?

Esta nova prestación é xestionada pola Mutua Colaboradora coa Seguridade Social coa que o traballador autónomo teña concertada a cobertura das continxencias profesionais.

Se o traballador autónomo tivese concertada a cobertura das continxencias profesionais co INSS ou o ISM o órgano xestor da protección CATA sería o Servizo Público Estatal de Emprego.

Cando optar por cubrir esta continxencia?

A cobertura de prestación dos traballadores autónomos é de carácter obrigatoria para os traballadores autónomos coa entrada en vigor en data 1 de xaneiro de 2019, do Real decreto lei 28/2018, do 20 de decembro, para a revalorización das pensións e outras medidas urxentes en materia social, laboral e de emprego.

A cobertura da continxencia por cesamento de actividade non resultará obrigatoria no caso de socios incluídos no Réxime Especial da Seguridade Social dos traballadores autónomos que dispoñan dun sistema intercooperativo de prestacións sociais, complementario ao Sistema Público.

Canto custa cubrir esta continxencia?

No ano 2019, o tipo de cotización correspondente á protección por cesamento de actividade é do 0,7%, aplicable á base de cotización do autónomo. Os traballadores autónomos acollidos ao sistema de protección por cesamento na actividade terán unha redución de 0,5 puntos porcentuais na cotización pola cobertura de incapacidade temporal derivada de continxencias comúns.

En calquera caso, o tipo de cotización correspondente á protección por cesamento de actividade fixarase anualmente na Lei de presupostos xerais do Estado.